„Śląska Guernica” to mój symboliczny obraz dla upamiętnienia Tragedii Górnośląskiej – dramatyczny ciąg historii i wciąż niedostatecznie obecny w świadomości społecznej rozdziałów historii XX wieku. Obraz łączy malarstwo narracyjne z ekspresją symbolu, stając się wizualnym świadectwem pamięci, tożsamości i wykorzenienia.
Tytuł: Śląska Guernica
Rok: 2025
Wymiary: 70 x 100 cm
Technika: płótno, akryl, olej, werniks końcowy, obraz sygnowany i opisany na odwrocie
Wymiary w ramie: 87 x 116 cm
„Dla Polaków my som Niemce,
dla Niemców jam Polak parszywy!
Czy ktoś, kiedyś w podzięce
hołd złoży za powstańcze zrywy?”
Obraz „Śląska Guernica” (2025) powstał jako artystyczna refleksja nad losami mieszkańców Górnego Śląska dotkniętych powojennymi represjami, deportacjami i dramatem rozdartej tożsamości narodowej. Tytuł dzieła nawiązuje do słynnej „Guerniki” Picassa – nie jako cytat formalny, lecz jako symbol uniwersalnego krzyku ofiar historii, exodusu i przemocy systemów totalitarnych oraz milczenia, które często następuje po tragedii.
Centralnym motywem obrazu jest postać starszej kobiety, trzymającej pożółkłe dokumenty – znak pamięci, ale też bezradnej próby ocalenia własnej tożsamości. Walizka, tory kolejowe, przemysłowy pejzaż kopalń i kominów oraz pochód anonimowych sylwetek tworzą wielowarstwową narrację o przymusowych wywózkach, utracie domu i doświadczeniu życia „pomiędzy” – pomiędzy narodami, ideologiami i historią pisaną cudzym językiem.
Proces powstawania obrazu był rozłożony w czasie i obejmował liczne szkice koncepcyjne, studia postaci oraz fragmenty narracyjne, które prezentowane są jako integralna część projektu artystycznego. Pozwalają one częściowo prześledzić ewolucję kompozycji oraz decyzji formalnych – od surowej narracji dokumentalnej po bardziej metaforyczny i symboliczny język obrazu.
Technika mieszana – akryl i olej na płótnie, zabezpieczone werniksem końcowym – umożliwiła połączenie fakturalnej ekspresji z malarską głębią światła i koloru. Obraz prezentowany jest w ramie, która stanowi zamknięcie narracyjne i podkreśla jego charakter jako dzieła pamięci.
Istotnym kontekstem pracy jest wiersz Krzysztofa Bogdoła, opublikowany za zgodą Autora. Poetycki głos Ślązaka – rozdartego pomiędzy sprzecznymi narracjami narodowymi – rezonuje z obrazem, nadając mu wymiar dialogu między malarstwem a słowem. To spotkanie sztuk wzmacnia przekaz dzieła i czyni je wielowymiarowym świadectwem historii, która wciąż domaga się uważności.
Górnoślązak
Dla Polaków my som Niemce,
dla Niemców jam Polak parszywy!
Czy ktoś, kiedyś w podzięce
hołd złoży za powstańcze zrywy?
Zawsześmy za Polską byli,
sercem, duszą, ciałem.
Czy ktoś głowę pochyli?
Wszak swą krew oddałem!
Uciskały nas pierońskie germany,
zabierały Polskość… niestety
teraz kolejny rozdrapuje rany:
gnębią nas sowiety!
Hen za Ural wywożą,
do kopalń czy budowy drogi…
wciąż nam śmiercią grożą.
Uciekać? Nie poniosą nogi….
Nie poniosą z głodu, choroby,
nie poniosą wcale…
Czy nam tutaj kopać groby?
Czy pierś nosić w chwale?
Nie tu nasze miejsce,
i nie dom nasz tu!
Śląsk – marzenie Święte,
zawsze wierni będziem Mu!
Krzysztof Bogdoł, Siemianowice 23.01.2013
„Śląska Guernica” nie jest jedynie obrazem historycznym. To praca o pamięci zbiorowej, tożsamości regionalnej, traumie i odpowiedzialności współczesnych pokoleń za zachowanie prawdy o przeszłości. Dzieło wpisuje się w nurt sztuki zaangażowanej, która nie moralizuje, lecz stawia pytania i pozostawia przestrzeń do refleksji.